Μία ἀκόμη περίοδος νηστείας εἶναι καὶ ἡ λεγόμενη νηστεία τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων, ἡ ὁποία ξεκινᾶ τὴν Δευτέρα μετὰ τῶν Ἁγίων Πάντων καὶ λήγει τὴν παραμονὴ τῆς ἑορτῆς τῶν Ἁγίων πρωτοκορυφαίων Ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου στὶς 29 Ἰουνίου.
Ὀνομάζεται νηστεία τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων διότι προηγεῖται τῶν δυὸ ἀποστολικῶν ἑορτῶν: τῆς ἑορτῆς τῶν Ἁγίων πρωτοκορυφαίων Ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου (29 Ἰουνίου) καὶ τῆς «Συνάξεως τῶν Ἁγίων Ἀποστόλων» (30 Ἰουνίου).
Ἡ χρονικὴ διάρκεια αὐτῆς τῆς νηστείας εἶναι μεταβλητὴ ἐπειδὴ ἡ ἔναρξή της ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κινητὴ ἑορτὴ τοῦ Πάσχα. Ἀρχίζει τὴν Δευτέρα μετὰ τὴν Κυριακὴ τῶν Ἁγίων Πάντων καὶ λήγει σταθερὰ τὴν 28η Ἰουνίου.
Κατὰ τὸ ἰσχῦον (νέο) ἡμερολόγιο δὲν ὑπερβαίνει ποτὲ τὶς 30 ἡμέρες. Ὑπάρχει ἀκόμα καὶ περίπτωση (ὅταν τὸ Πάσχα ἑορτάζεται μεταξὺ 5 καὶ 8 Μαΐου) νὰ μὴν ἔχουμε καθόλου νηστεία.
Κατὰ τὴν περίοδο τῆς νηστείας αὐτῆς δὲν καταλύουμε κρέας, γαλακτερὰ καὶ αὐγά, ἐνῷ ἐπιτρέπεται ἡ κατάλυση ψαριοῦ. Φυσικὰ πάντοτε ἐκτὸς Τετάρτης καὶ Παρασκευῆς.
Ἂν ἡ ἑορτὴ τῶν Ἁγ. Ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου πέσει Τετάρτη ἢ Παρασκευή, καταλύουμε μόνο ψάρι.
Ψάρι καταλύουμε καὶ κατὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Γενεσίου τοῦ Τιμίου Προδρόμου, δηλαδὴ στὶς 24 Ἰουνίου, ὁποιαδήποτε ἡμέρα κι ἂν πέσει.
Ἡ νηστεία αὐτὴ εἶναι ἀρχαιοπαράδοτος στὴν Ἐκκλησία μας.
Πρῶτος ὁ Μέγας Ἀθανάσιος ἀναφέρει νηστεία μιᾶς ἑβδομάδος μετὰ τὴν Πεντηκοστή. «Τὴ γὰρ ἐβδομάδι μετὰ τὴν ἁγίαν Πεντηκοστὴν ὁ λαὸς νηστεύσας ἐξῆλθε περὶ τὸ κοιμητήριον εὔξασθαι» (ἐγράφη περὶ τὸ 357).
Αὐτὸς μὲν ἀναφέρει τὴν νηστεία αὐτὴ ἀμέσως μετὰ τὴν Πεντηκοστή, ἀλλὰ τὸ βιβλίο τῶν Ἀποστολικῶν Διαταγῶν, τὸ ὁποῖο ἔχει γραφεῖ πενήντα περίπου ἔτη ἀργότερα καὶ ἀπηχεῖ ἀποστολοπαράδοτες ἐντολὲς καὶ συνήθειες, τὴν ἀναφέρουν μία ἑβδομάδα μετὰ τὴν Πεντηκοστή, δηλαδὴ μετὰ τὴν ἑορτὴ τῶν Ἁγίων Πάντων.
«Μετὰ οὖν τὸ ἐορτᾶσαι ὑμᾶς τὴν Πεντηκοστὴν ἑορτάσατε μίαν ἑβδομάδα καὶ μετ’ ἐκείνην νηστεύσατε μίαν, δίκαιον γὰρ καὶ εὐφρανθῆναι ἐπὶ τῇ ἐκ Θεοῦ δωρεὰ καὶ νηστεύσαι μετὰ τὴν ἄνεσιν».
Ὅπως φαίνεται ἀπὸ τὸ χωρίο τῶν Ἀποστολικῶν Διαταγῶν, ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος νηστεία σχετιζόταν μὲ τὴν χαρμόσυνη περίοδο ἀπὸ τὸ Πάσχα μέχρι τὴν Πεντηκοστή, μετὰ τὴν ὁποία ἔπρεπε νὰ ἐπέλθει κάποιας μορφῆς ἀντίδραση, ὥστε νὰ μετριασθεῖ ἡ χαρμόσυνη διάθεση.
Ἐπειδὴ οἱ Ἀπόστολοι εἶχαν ἀρχίσει τὸ κήρυγμα μετὰ τὴν Πεντηκοστή, οἱ μετ’ αὐτὴν ἡμέρες ἤσαν ἀφιερωμένες σ’ αὐτούς.
Ἀναφέρουν γιά τήν ἀξία καί τή σημασία τῆς νηστείας:
1) ὁ Ἅγιος Κοσμᾶς ὁ Αἰτωλός:
«Πρέπει καί ἡμεῖς, ἀδελφοί μου, οἱ εὐσεβεῖς χριστιανοί, νά νηστεύωμεν πάντοτε, μά περισσότερον τήν Τετράδη, διατί ἐπουλήθηκε ὁ Κύριος καί τήν Παρασκευή διατί ἐσταυρώθη. Ὁμοίως ἔχομε χρέος νά νηστεύωμεν καί τές ἄλλες Τεσσαρακοστές, καθώς ἐφώτισε τό Ἅγιον Πνεῦμα τούς ἁγίους Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μας καί μᾶς ἔγραψαν διά νά νηστεύωμεν, νά νεκρώνωμεν τά πάθη, νά ταπεινώνωμεν τή σάρκα, τό σῶμα».
2) ὁ Μέγας Βασίλειος:
«Mήν περιορίζεις ὅμως τό καλό τῆς νηστείας μόνο στήν ἀποχή ἀπό τό φαγητό. Γιατί πραγματική νηστεία εἶναι μόνο νά μήν κάνεις τίποτε ἄδικο. «Νά λύνεις κάθε δεσμό ἀδικίας». Συγχώρησε τόν πλησίον σου γιά τό κακό πού σοῦ ἔκανε καί ξέχασε αὐτά πού σοῦ χρωστάει».
«Ἡ νηστεία σας νά εἶναι καθαρή ἀπό Δικαστικές Πράξεις καί προστριβές. Κρέας δέν τρῶς, ἀλλά κατασπαράζεις τόν ἀδελφό σου. Νηστεύεις τό κρασί, ἀλλά εἶσαι σπάταλος στίς ἀδικίες. Περιμένεις νά ἔρθει τό βράδυ γιά νά φᾶς, ἀλλά ξοδεύεις ὅλη τήν ἡμέρα σου στά δικαστήρια. Ἀλοίμονο σέ κείνους πού δέν μεθάνε ἀπό κρασί, ἀλλά ἀπό τίς ἀδικίες».
| Κατά τις ημέρες των νηστειών επιβάλλεται στους Χριστιανούς η αποχή από: Κρέας Αυγά Ζωϊκά προϊόντα, αλλαντικά κλπ. Γάλα, βούτυρο, τυρί, γιαούρτι και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα Ιχθύες (εξαιρούνται τα θαλασσινά και τα όστρακα, όπως επίσης και τα παρασκευάσματα από τα αυγά των ψαριών όπως ταραμάς, αυγοτάραχο και χαβιάρι) Ελαιον (εξαιρούνται οι ελιές) Οίνον και τα διάφορα οινοπνευματώδη ποτά(ούζο, τσίπουρο, Whisky κλπ). Οταν κάποιος δεν καταλύει όλα τα παραπάνω τότε κάνει νηστεία οίνου και ελαίου ή αλλιώς πλήρη ή γενική νηστεία. |
| Νηστίσιμα εδέσματα: Λαχανικά, χόρτα, φρούτα και χυμοί φρούτων. Αφεψήματα (καφές, κακάο, τσάι, χαμομήλι, φασκόμηλο κ.α) Προϊόντα, που βασίζονται στα δημητριακά, όπως τα σιτηρά, αρτοσκευάσματα (ψωμί, φρυγανιές)κλπ. Οσπρια χωρίς λάδι. Ζυμαρικά, ρύζι, πατάτες, πληγούρι, βρώμη, βραστό σιτάρι (κόλλυβα), σησαμέλαιο, ταχίνι, χαλβάς κ.α. Θαλασσινά όπως το χταπόδι, το καλαμάρι, οι γαρίδες και οι σουπιές. Οστρακοειδή όπως τα κυδώνια, τα μύδια κλπ. Ξηροί καρποί, ελιές, αποξηραμένα φρούτα, μέλι, μαρμελάδες κλπ. |
| Οι νηστείες της εκκλησίας μας |
| 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε μόνο Σάββατο και Κυριακή). Γίνεται ως προετοιμασία για την συμμετοχή μας στα Σωτήρια Πάθη Του Χριστού, Του Κυρίου μας και στην χαρά της Αναστάσεως. Κατά την Μεγάλη Τεσσαρακοστή γίνονται οι εξής καταλύσεις: Οποια ημέρα κι αν πέσει η εορτή του Ευαγγελισμού Της Θεοτόκου καταλύουμε ψάρι, επίσης κατάλυση ιχθύος γίνεται και την Κυριακή των Βαΐων. 2. Η νηστεία των Χριστουγέννων: Αρχίζει από της 15 Νοεμβρίου και τελειώνει στις 24 Δεκεμβρίου. Κατά την νηστεία αυτή καταλύουμε ψάρι μόνο Σάββατο και Κυριακή, ενώ απέχουμε από κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά, από την αρχή της μέχρι και την 17η Δεκεμβρίου (αν δεν είναι Τετάρτη ή Παρασκευή). Ψάρι καταλύουμε επίσης και κατά την εορτή των Εισοδίων Της Θεοτόκου 21 Νοεμβρίου, οποιαδήποτε ημέρα κι αν πέσει. Από την 18η μέχρι και την 24η Δεκεμβρίου, παραμονή της εορτής, επιτρέπεται μόνο η κατάλυση οίνου και ελαίου εκτός, βέβαια, των ημερών Τετάρτης και Παρασκευής που θα παρεμβληθούν και κατά τις οποίες τηρούμε ανέλαιη νηστεία. Επίσης, με ξηροφαγία θα πρέπει να νηστεύουμε την πρώτη ημέρα της νηστείας, 15η Νοεμβρίου, καθώς και την παραμονή της εορτής, εκτός βέβαια κι αν πέσουν Σάββατο ή Κυριακή. Το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων (25 Δεκεμβρίου εως 6 Ιανουαρίου) την Τετάρτη και την Παρασκευή νηστεύουμε κανονικά όπως και την παραμονή των Θεοφανείων. Σύμφωνα με το Ιερό Πηδάλιο του αγίου Νικοδήμου του αγιορείτου, υποσημείωση ΞΘ’ Αποστολικού Κανόνος, δεν συντρέχουν πλέον λόγοι στην εποχή μας για κατάλυση της νηστείας. Ο Δημήτριος Παναγόπουλος στην ομιλία του 231 – Η Βάπτισις Του Ιησού εξηγεί και αναλύει επαρκώς αυτή την παρανόηση εκ μέρους των σημερινών χριστιανών. 3. Νηστεία Της Παναγίας: Από την 1η Αυγούστου μέχρι και την 14η Αυγούστου νηστεύουμε προς τιμήν της εορτής της Κοιμήσεως Της Θεοτόκου, της μεγαλύτερης Θεομητορικής εορτής του ορθοδόξου εορτολογίου. Η νηστεία αυτή είναι αυστηρή. Νηστεύουμε από λάδι όλες τις ημέρες. Κατάλυση οίνου και ελαίου έχουμε μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές που παρεμβάλλονται. Ψάρι καταλύουμε μόνο στην εορτή της Μεταμορφώσεως Του Σωτήρος μας (6 Αυγούστου). Εάν η ημέρα της Κοιμήσεως Της Θεοτόκου (15 Αυγούστου) συμπέσει ημέρα Τετάρτη ή Παρασκευή, καταλύουμε μόνο ψάρι και όχι κρέας. 4. Νηστεία των Αγίων Αποστόλων: Αρχίζει από την Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων μέχρι και την 28η Ιουνίου. Συνήθως η νηστεία αυτή είναι πολύ μικρή. Καταλύουμε ψάρι μόνο Σάββατο και Κυριακή, ενώ απέχουμε από κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά. Το ίδιο ισχύει (δηλαδή νηστεύουμε αυστηρά) και για την παραμονή της εορτής, εκτός κι αν συμπέσει Σάββατο η Κυριακή. Ψάρι καταλύουμε και κατά την εορτή του Γενεσίου του Τιμίου Προδρόμου (24 Ιουνίου), οποιαδήποτε ημέρα κι αν πέσει. Αν η εορτή των Αγ. Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (29 Ιουνίου) πέσει ημέρα Τετάρτη ή Παρασκευή, καταλύουμε μόνο ψάρι. 5. Η εβδομάδα της Τυροφάγου (Τυρινής) Η Τυρινή ή Τυροφάγος είναι η τελευταία εβδομάδα της περιόδου των Αποκριών. Ονομάστηκε έτσι επειδή απ’ το ξεκίνημά της απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος ενώ αντίθετα επιτρέπεται η κατανάλωση ιχθύων, αυγών και γαλακτοκομικών προϊόντων. Η τελευταία μέρα της εβδομάδας αυτής είναι η Κυριακή της Τυρινής και απ’ την επόμενη η οποία είναι η Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Μεγάλη Τεσσαρακοστή για το Πάσχα. Αυστηρή Νηστεία κάνουμε και στις εξής ημέρες: 1) 5 Ιανουαρίου (παραμονή Θεοφανείων). 2) 14 Σεπτεμβρίου (Υψωση Του Τιμίου Σταυρού). 3) 29 Αυγούστου (αποτομή της Τιμίας Κεφαλής του Προδρόμου). Π ρ ο σ ο χ ή: Αν οι τρεις αυτές ημέρες τύχουν Σάββατο η Κυριακή, καταλύουμε λάδι. Eνα Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, το Μεγάλο Σάββατο. Και καμία Κυριακή, γιατί η Κυριακή είναι η εορτή χαρμόσυνη: εορτή της Ανάστασης Του Χριστού. Η αποκοπή πολλών χριστιανών από τις εκκλησιαστικές τους ρίζες, η εκκοσμίκευση του φρονήματος και του τρόπου ζωής και η ατομικιστική – ευσεβιστική (και γι’ αυτό εγωιστική) προσέγγιση θεμάτων της πίστεως, αποτελούν σημαντικά εμπόδια στην ορθή κατανόηση του πνεύματος της Εκκλησίας και της σημασίας των διαφόρων θεσμών της. Αλλοτε οι άνθρωποι ζούσαν εν τη Εκκλησία, η Εκκλησία ενέπνεε και διαμόρφωνε τον τρόπο ζωής τους. Σήμερα οι πολλοί ζουν έξω από το πνεύμα αυτό. Εμπνέονται από άλλο πνεύμα, ξένο προς την Εκκλησία και διαμορφώνουν τον τρόπο ζωής τους έξω από κάθε χριστιανική προοπτική. Όλα αυτά δημιουργούν μεγάλες δυσκολίες και για τη θέση της νηστείας στη χριστιανική μας ζωή σήμερα. Η πνευματική ζωή δεν είναι επιφανειακή ή αισθησιακή, αλλά βαθύτερη και υπαρξιακή. Περνάει μέσα από την εμπειρία του θανάτου, για να προχωρήσει στην ανάσταση. Είναι ζωή που απαιτεί τη θυσία της σάρκας και των αισθήσεων, και καλλιεργείται με τη δύναμη και το φωτισμό Του Αγίου Πνεύματος. Η χριστιανική μας ζωή δεν νοείται χωρίς άσκηση. Στην ασκητική αυτή προσπάθεια ιδιαίτερα σημαντική θέση κατέχει η νηστεία. Η νηστεία είναι εντολή Του Θεού. Η πρώτη. Την έδωσε στον Αδάμ μέσα στον Παράδεισο. Ο Χριστός, τόνισε ακόμη περισσότερο την αξία της νηστείας με τα λόγια, «Τοῦτο τὸ γένος οὐκ ἐκπορεύεται εἰμὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ». Η εκκλησία, για να μη γίνονται υπερβολές, καθόρισε τι πρέπει να τρώμε την κάθε ημέρα και εποχή. Ετσι έχουμε: Ημέρες αυστηρής νηστείας, είναι η Τετάρτη και η Παρασκευή όλου του χρόνου και ιδιαίτερα των περιόδων νηστείας (Σαρακοστής). Την Τετάρτη και την Παρασκευή τις νηστεύουμε σε ένδειξη πένθους. Διότι την μεν Τετάρτη έγινε το άνομο συμβούλιο των Εβραίων κατά Του Κυρίου, την δε Παρασκευή έπαθε σαρκικά τον υπέρ της σωτηρίας ημών θάνατον επί Του Σταυρού. Περί της Νηστείας της Τετάρτης και της Παρασκευής εμφαίνεται σαφώς και απο τις Διαταγές των Αγίων Αποστόλων, οτι Αυτός Ο Κύριος έδωσε εντολή περί αυτής. «Παρήγγειλεν ήμΐν Αύτός νηστεύειν Τετράδα καί Παρασκευήν».(Βιβλίον Ε’ Κεφ. ΙΔ’ των Διαταγών των Αποστόλων) Κανών 69 (ΞΘ’) των Αγίων Αποστόλων. Περὶ τοῦ μὴ ἐν ταῖς νηστίμοις νηστεύοντος: (Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, ἢ ὑποδιάκονος, ἢ ἀναγνώστης, ἢ ψάλτης, τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν τοῦ Πάσχα οὐ νηστεύει, ἢ τετράδα, ἢ παρασκευήν, καθαιρείσθω· ἐκτὸς εἰ μὴ δι’ ἀσθένειαν σωματικὴν ἐμποδίζοιτο· εἰ δὲ λαϊκὸς εἴη, ἀφοριζέσθω.) Οι ημέρες Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη, Σάββατο και Κυριακή είναι ημέρες καταλύσιμες, δηλαδή καταλύουμε ότι θέλουμε, εκτός από τις περιόδους νηστειών. Το Σάββατο και την Κυριακή δεν επιτρέπεται ποτέ να γίνει αυστηρή νηστεία, δηλαδή χωρίς λάδι. Ολο τον χρόνο ένα μόνο Σάββατο νηστεύουμε το λάδι, το Μεγάλο Σάββατο, επειδή την ημέρα αυτή Ο Χριστός είναι σωματικά στον Τάφο και η ψυχή Του έχει κατέβει στον Αδη να αναστήσει τον προπάτορα Αδάμ και όλους όσους θα πίστευαν στο κήρυγμα Του. Καταλύσεις Κινητών Εορτών: Κυριακή των Βαΐων: Κατάλυση ιχθύος. Τετάρτη της Μεσοπεντηκοστής: Κατάλυση ιχθύος (24 ημέρες μετά το Αγιον Πάσχα). Τετάρτη της Αποδόσεως του Πάσχα: Κατάλυση ιχθύος (39 ημέρες μετά την Ανάσταση Του Κυρίου). Εορτή της Μεταμορφώσεως: Κατάλυση ιχθύος όποια μέρα και αν πέσει (6 Αυγούστου). Εορτή της Υπαπαντής: Kατάλυση ιχθύος εάν πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή (40 ημέρες μετά τα Χριστούγεννα). |
| Ομιλίες – Αγιος Παΐσιος – Αγιος Νικόδημος – Αγιον Ορος – Βιβλία(pdf) – Επικοινωνία – Intern – Νηστειολόγιον 2026(Download) |
Leave a Reply